Vollenhove

Uit Lexicon Steenwijks verleden (2025)

(1): deel van een voormalig graafschap, waarvan de ligging ongeveer overeenkwam met het tegenwoordige Noordwest-Overijssel. In 944 verleende de Duitse koning Otto I de Grote aan Balderik, bisschop van Utrecht, het jachtrecht in Fulnaho (oudst bekende naamsvermelding). Dit was gelegen in een door Everhardus bestuurd graafschap dat het huidige Drenthe, een deel van Groningen, van Friesland en van Overijssel omvatte. De naam duidt op een streek  die ‘voldoende hoog’ gelegen is.[1]

(2): één van de drie voormalige drostambten (rechtsgebieden) waarin Overijssel tot 1798 verdeeld was; ook Land van Vollenhove geheten. Dit ‘kwartier’ van Vollenhove kwam ongeveer overeen met het tegenwoordige Noordwest-Overijssel, iets groter dan de gemeente Steenwijkerland. In de 14e eeuw waren hier twee moederparochies: Steenwijk en IJsselham. In de 16e eeuw was het drostambt verdeeld in twaalf schoutambten: Kuinre, Blankenham, IJsselham, OldemarktSteenwijkerwold, Steenwijk, Giethoorn, Dinxterveen, Wanneperveen, Vollenhove, Scherwolde en Paasloo. Uit de schoutambten zijn in 1811 de gemeenten voortgekomen.

(3): stad aan de voormalige Zuiderzee, in de gemeente Steenwijkerland, 17 km ten zuidwesten van Steenwijk, met 4.300 inwoners. De plaats heeft zich ontwikkeld bij een in 1165 gebouwd bisschoppelijk slot, ’t Olde Huus. De slotkapel hiervan werd in 1207 vanuit Steenwijk verheven tot parochiekerk. Vollenhove kreeg in 1354 stadsrechten van bisschop Jan van Arkel. Van 1973 tot 2000 viel het onder de gemeente Brederwiede.[2]

(4): voormalig schoutambt tot 21 oktober 1811, sindsdien gemeente Ambt Vollenhove.

Sint Jansklooster is het enige dorp en heeft een centrumfunctie voor 7 omliggende buurtschappen. In 1942 werd het noordelijk deel (met Baarlo en De Duin) bij Blokzijl en het zuidelijk deel bij Stad-Vollenhove gevoegd tot de nieuwe gemeenten Blokzijl en Vollenhove. Deze zijn in 1973 opgegaan in de gemeente Brederwiede en in 2001 in de gemeente Steenwijkerland.

(5): voormalig waterschap (1889-1995) dat, met een oppervlakte van ruim 30.000 ha, Noordwest-Overijssel, een deel van Zuidwest-Drenthe en een klein gedeelte van Zuidoost Friesland besloeg. Heette ook wel Eerste Dijksdistrict van Overijssel.[3]

Bronnen en referenties

  1. [1] Ref.: CS p24-27
  2. [2] Ref.: CS p36-39 en 84-87; DTV p184-187; Vollenhove, stad en vermaarde zonen (2004)
  3. [3] Ref.: H. van der Boon. Waterrijk Noordwest-Overijssel; een hele zorg: honderd jaar waterschap Vollenhove (1889-1989) (1989)