De bovenzaal van de Heren van de Rechter was maandagavond goed gevuld. De dames en heren kwamen allemaal voor de presentatie van Luc Greven over de ‘Geboorte van Steenwijk’. Bé Puister, voorzitter van de Historische Vereniging, kondigde met blijdschap aan dat de zaal tot drie keer toe compleet gevuld zal zijn.

Greven had duidelijk zin in de avond, met een vrolijke grijns vertelde hij zijn gehoor waarmee hij zich het afgelopen half jaar bezig had gehouden: “Ik heb studie gemaakt van de grote stadsbrand van 1523, veroorzaakt door de Geldersen en ik vond dat ik het niet kon maken om de stad in die ellende achter te laten. Alles verwoest, op een paar huizen en een kerk na, nee dat kon echt niet. Ik houd van geschiedenis dus ben weer aan op onderzoek gegaan. Ditmaal wilde ik meer weten over het ontstaan van onze Olde Veste. En daarover ga ik jullie mooie plaatjes laten zien.”

Algemeen wordt aangenomen dat Steenwijk ergens in de 13e eeuw stadsrechten kreeg, die helaas bij de stadsbrand verbrand zijn. Maar Greven liet zijn publiek zien, dat Steenwijk al veel langer op de kaart stond, want anders kon de Vesting geen stad worden. Hoe werd deze nederzetting temidden van enorm grote moerassen een stad? Waarom gebeurde dat bijvoorbeeld niet met Paasloo of Uffelte, toch ook aantoonbaar van zeer oude leeftijd?

Franken
“Was het zo dat Bertha van de Berg en Klaas van de Kaampe ineens verliefd werden en op het hoogste punt van de huidige Onnastraat zich een nestje bouwden? En dat dan vlakbij de doorwaadbare plaats aan de Aa?” Nee, zo kan het niet gegaan zijn, maar hoe dan wel? Niemand is bij de geboorte van de stad aanwezig geweest, en toch kwam Luc Greven met een aannemelijke hypothese: Het ontstaan van Steenwijk ligt dicht bij het jaar 800 en heeft alles te maken met de machtige Franken, die een enorm rijk bestierden.

Aa
Steenwijk lag strategisch aan de Aa, een waterweg, maar ook de historische weg van Osnabrück naar Stavoren kruiste de nederzetting. De nederzetting behoorde lang tot Groot Drenthe, land van de Saksen. Als Drenthe in 804 door Karel de Grote onderworpen is, lijkt het heel logisch, om in Steenwijk een kapel te bouwen, als onderdeel van de kerstening. Voor de beveiliging komen er soldaten, die hebben onderdak nodig. Er komen wetten, die moeten gehandhaafd worden en natuurlijk ambtenaren die belastingen gaan innen.

Kleine magneet
Als een kleine magneet trekt de plaats mensen aan. Dit proces vindt volgens Greven plaats in de negende eeuw. “En het verrassende is wel, dat in deze ontwikkeling die verrekte Geldersen toch ook weer een rol speelden, dit keer vermomd als Graven van Hamaland (Gelderland). Prachtige namen heb ik gelezen, zoals graaf Everhard Saxo van Hamaland, of graaf Meringard de Sax van Hamaland van de Kaampe. Ik verzin dit laatste er maar even bij, maar ik acht het heel goed mogelijk, dat deze graaf via Uffelte en de Bisschopsberg naar Steenwijk is getrokken.”

Door Liesbeth Hermans